در مجموع به اين نكته بايد توجه داشت كه مبارزه با تصوف در اين دوره ، يك حركت عمومى بوده است ؛ حركتى كه مجلسى نه مؤسس آن ، بلكه خود فرزند و محصول آن بوده است . در چنين مسيرى كه البته ، علامه با آگاهى و بر اساس دريافت‌هاى مذهبى خود در آن گام نهاده ، وى با صوفيان روبرو شده و براى نمونه فصلى از كتاب عين الحياة خود را به نقد صوفيان و بيان رواياتى كه در اين زمينه آمده و از جمله در شرح وصيت پيامبر صلى الله عليه و آله به ابو ذر ، اختصاص داده است . علامهء مجلسى با توجه به اين كه زمان رسول خدا صلى الله عليه و آله اين قبيل پشمينه‌پوشان نبوده‌اند ، اشاره بدان دارد كه حضرت آگاه بوده‌اند كه « جمعى از اصحاب بدعت و ضلالت بعد از آن حضرت بهم خواهند رسيد كه در اين لباس به تزوير و مكر مردم را فريب مىدهند » به همين دليل ، آن حضرت پيشاپيش از آن قوم خبر داده‌اند . اين مطلب در واقع « يكى از معجزات عظيمهء حضرت رسالت پناهى است . » در اصل « آن جناب به وحى الهى مىدانسته‌اند كه ايشان [ صوفيه ] شرع آن حضرت را باطل خواهند كرد و اساس دين آن حضرت را خراب خواهند كرد و در عقايد به كفر و زندقه قايل خواهند شد و در اعمال ترك عبادات الهى كرده ، به مخترعات بدعت‌هاى خود عمل نموده مردم را از عبادت بازخواهندداشت ، لعن ايشان فرموده و اين هيئت و لباس را علامتى براى ايشان بيان فرموده كه به آن علامت ايشان را بشناسند . » علامه پس از اشاره به اين حديث ، به برخى از مؤلفات علماى قديم و جديد شيعه در رد بر صوفيه اشاره كرده ، نقل مطالب و احاديثى را كه آنان آورده‌اند ، خارج از حوصلهء كتاب مىداند و قول مىدهد كه در كتابى على حده آن‌ها را بياورد . با اين حال ، اندكى در قالب توصيه و نصيحت ، مطالبى خطاب به صوفيه بيان مىكند و اين كه در قيامت ، براى اين رفتارهاى خود چه حجتى نزد خدا خواهند داشت : « آيا خواهى گفت كه متابعت حسن بصرى كردم كه چند حديث در لعن او وارد شده است ؟ يا متابعت سفيان ثورى كردم كه با امام جعفر صادق عليه السلام دشمنى مىكرده و پيوسته معارض آن حضرت مىشده است و بعضى احوال او را در اين كتاب بيان كرديم ؟ يا متابعت [ محمد ] غزالى را عذر خواهى گفت كه به يقين ناصبى بوده و مىگويد در كتاب‌هاى خود كه ، به همان معنى كه مرتضى على امام است ، من هم امامم ؛ و مىگويد كه هركس يزيد را لعنت كند ، گناهكار است و كتاب‌ها در رد و لعن شيعه نوشته مانند كتاب المنقذ من الضلال يا غير آن ؛ يا متابعت برادر ملعونش احمد غزالى را حجّت خواهى كرد كه مىگويد شيطان از اكابر اولياء الله است ؟ يا ملاى روم را شفيع خواهى كرد كه مىگويد ابن ملجم را حضرت امير المؤمنين عليه السلام شفاعت خواهد كرد و به بهشت خواهد رفت . . .

--> مستشرقان و ايران‌شناسان ، كيهان انديشه ، شماره 31 ، صص 74 - 87 ؛ صفا ، ذبيح الله ، تاريخ ادبيات ايران ، ج 5 ، بخش 2 ، ص 221